کیاپرس/گسترش استفاده از رایانه، تلفن همراه و سایر نمایشگرهای دیجیتال، ضرورت توجه به تأثیرات نور آبی بر سلامت و آسایش افراد را بیش از گذشته مطرح کرده است. موضوعی که رعایت اصول صحیح ارگونومی میتواند به کاهش این عوارض و ایجاد محیط کاری سالمتر کمک کند.
به گزارش کیاپرس از وبدا، دکتر رضا کاظمی دانشیار ارگونومی دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفت: نور آبی بخشی طبیعی از طیف نور مرئی است و در شرایط عادی نقش مهمی در تنظیم ریتم شبانهروزی بدن، افزایش هوشیاری و بهبود عملکرد ذهنی ایفا میکند، اما مواجهه بیش از حد با این نور، بهویژه در ساعات پایانی شب، میتواند اثرات نامطلوبی بر سلامت افراد داشته باشد.
دکتر کاظمی در ادامه به تأثیر نور آبی بر کیفیت خواب اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین پیامدهای مواجهه طولانی با نور آبی، کاهش ترشح هورمون ملاتونین است. این هورمون نقش اساسی در تنظیم چرخه خواب و بیداری دارد و کاهش آن میتواند باعث دیر به خواب رفتن، اختلال در کیفیت خواب، احساس خستگی در طول روز و کاهش بازدهی فرد شود.
این متخصص ارگونومی همچنین به اثرات نور آبی بر سلامت چشم پرداخت و افزود: استفاده طولانیمدت از نمایشگرهای دیجیتال میتواند موجب خستگی بینایی، خشکی چشم، سوزش، تاری دید موقت و بروز سردرد شود. این مشکلات امروزه در میان دانشآموزان، دانشجویان و کارکنانی که ساعات زیادی با رایانه کار میکنند، شیوع قابل توجهی یافته است.
کودکان یکی از آسیبپذیرترین گروهها در برابر نور آبی هستند
وی با بیان اینکه کودکان یکی از آسیبپذیرترین گروهها در برابر نور آبی هستند، خاطرنشان کرد: عدسی چشم کودکان نسبت به بزرگسالان شفافتر است و میزان بیشتری از نور آبی را به شبکیه منتقل میکند. از سوی دیگر، سیستم عصبی و الگوهای خواب کودکان هنوز در حال رشد است و به همین دلیل اختلالات ناشی از نور آبی میتواند بر یادگیری، تمرکز، رشد شناختی و سلامت روان آنها تأثیر بیشتری داشته باشد.
دکتر کاظمی در ادامه به سایر گروههای در معرض خطر اشاره کرد و گفت: سالمندان، افراد مبتلا به اختلالات خواب، کارکنان شیفت شب، افراد دارای بیماریهای چشمی و کسانی که روزانه ساعات طولانی با نمایشگرها کار میکنند، بیش از سایر افراد در معرض عوارض ناشی از نور آبی قرار دارند.
اهمیت اقدامات پیشگیرانه
این عضو هیات علمی دانشگاه، با تأکید بر اهمیت اقدامات پیشگیرانه گفت: خانوادهها لازم است استفاده از تلفن همراه و تبلت را حداقل یک تا دو ساعت قبل از خواب محدود کنند و از قرار گرفتن این وسایل در اتاق خواب کودکان جلوگیری نمایند. همچنین فعالسازی فیلتر نور آبی، استفاده از حالت شب در دستگاههای دیجیتال و تنظیم مناسب روشنایی صفحه نمایش میتواند میزان مواجهه را کاهش دهد.
وی افزایش فعالیتهای خارج از منزل و قرار گرفتن کودکان در معرض نور طبیعی روز را از دیگر راهکارهای مؤثر دانست و افزود: حضور در محیطهای باز علاوه بر کمک به رشد جسمی و روانی کودکان، موجب تنظیم بهتر ساعت زیستی بدن و بهبود کیفیت خواب میشود.
رعایت اصول ارگونومی در استفاده از تجهیزات دیجیتال
دکتر کاظمی همچنین بر رعایت اصول ارگونومی در استفاده از تجهیزات دیجیتال تأکید کرد و گفت: حفظ فاصله مناسب از نمایشگر، استفاده از نور محیطی کافی، استراحتهای منظم هنگام کار با رایانه و رعایت قانون «۲۰-۲۰-۲۰» یعنی هر ۲۰ دقیقه، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در فاصله ۲۰ فوتی (حدود ۶ متر) نگاه کنید از جمله اقداماتی است که میتواند خستگی چشم و مشکلات ناشی از کار طولانی با نمایشگرها را کاهش دهد.
وی در پایان تصریح کرد: نور آبی به خودی خود یک عامل مضر محسوب نمیشود، اما افزایش استفاده از فناوریهای دیجیتال باعث شده است که مدیریت مواجهه با این نور به یکی از دغدغههای مهم سلامت عمومی تبدیل شود. آموزش خانوادهها، مدارس و سازمانها درباره استفاده صحیح از وسایل دیجیتال میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت بینایی، کیفیت خواب و عملکرد شناختی افراد، بهویژه کودکان و نوجوانان، ایفا کند.
