به گفته رئیس بیمارستان مدرس، 8بیمار به عفونت بیمارستانی مبتلا شدند که 2نفر مرخص شده و در حال حاضر 6نفر در بیمارستان بستری هستند. حال 4بیمار خوب گزارش شده اما 2نفر تب دارند که البته وضعیت آنها در حال کنترل است.
دکتر رستمی به همشهری میگوید: «از نخستین ساعات گزارش عفونت بیمارستانی، بلافاصله ۳ اتاق عمل جراحی قلب بیمارستان تعطیل و اقدامات لازم انجام شد. تمام کشتهای لازم انجام شد و احتمال بیشتر آن است که عفونت از 2بیمار که دچار عفونت بودهاند، به دیگران سرایت کرده باشد، اما همچنان در حال بررسی بیشتر موضوع هستیم.»
در عین حال معاون درمان وزیر بهداشت هم میگوید که مسئولان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی هماکنون مشغول بررسی علت این حادثه و پیگیری درمان بیماران هستند. البته دکتر محمد حاجیآقاجانی درباره خبر نابینایی یک بیمار بهدلیل عفونت بیمارستانی چنین توضیح میدهد: گزارشی در اینباره نداشتهام اما ظاهراً یکی از بیماران دچار کمبینایی شده که این مسئله ربطی به عفونت بیمارستانی ندارد. عوارض عفونت بیمارستانی بعد از چند روز از عمل یا بستری در بیمارستان مشخص میشود اما بیماری که دچار کمبینایی شده، ظاهراً بعد از عمل دچار این عارضه شده که ممکن است بهعلت مشکل در عروق مغزی باشد و ربطی به عفونت بیمارستانی ندارد.
آقاجانی با تأکید بر اینکه علت عفونت بیمارستانی در این بخش دقیقاً معلوم نیست، میگوید: کارشناسان در حال بررسی هستند تا بدانیم علت، وضعیت اتاق عمل، تهویه اتاق یا نوع رفتار پرسنل، جراح یا کمک جراح بوده است. این حادثه هیچ مرگومیری نداشته و بیمارانی که دچار عفونت شدهاند، تحت درمان هستند. همه خسارتهای بیماران جبران خواهد شد و همکاران من در بیمارستان مدرس تمام تلاش خود را میکنند تا از آسیبهای احتمالی جلوگیری شود. هنوز گزارش کاملی از این حادثه نداریم اما بعد از اخذ گزارش، جزئیات آن را اعلام خواهیم کرد. بنابراین فعلاً از ذکر جزئیات این مسئله خودداری میکنم.
به گفته آقاجانی، چون فعلاً در کشور نظام ثبت عفونت بیمارستانی نداریم، آماری نیز از میزان شیوع عفونت بیمارستانی در دست نیست. میزان متوسط جهانی آن در دنیا بین ۳ تا 5درصد بیماران بستری در بیمارستانهاست ولی در کشور ما آماری نداریم.
همراهان بیماران چه میگویند؟
غفاری، فرزند یکی از بیمارانی که دچار عفونت بیمارستانی شده به فارس میگوید: «حدود 2هفته پیش مادرم به این بیمارستان آمد تا عمل جراحی قلب انجام دهد، عمل جراحی قلب خوب بود و مشکلی نداشت اما بعد از عمل جراحی بهصورت ناگهانی مادرم بیناییاش را از دست داد و بعد از 4روز اعلام کردند که دچار عفونت بیمارستانی شدید در ناحیه قفسه سینه شده. بعد از پیگیری ما این بخش را تعطیل کردند و تعدادی از بیمارانی که دچار عفونت شده بودند ازجمله مادرم را در بخش CCU بستری کردهاند. برخی میگویند بهخاطر فضای اتاق عمل بوده و برخی میگویند به نوع داروهای مصرفی مربوط میشود. هیچیک از مسئولان نیز در این مورد به ما پاسخی ندادهاند و تمام مریضهای دچار عفونت را هم در یک بخش بستری کردهاند. به مسئولان بیمارستان که اعتراض میکنیم میگویند اتاق دیگری نداریم.»
همراه یکی دیگر از بیماران این بیمارستان هم میگوید: «پدر من چند روز پیش در بیمارستان مدرس عمل قلب باز انجام داد اما اکنون دچار عفونت شدید سینه شده، حتی قفسه سینهاش را باز کردهاند و میگویند منتظریم تا عفونت درمان شود.» اسراردل، همراه یکی دیگر از این بیماران نیز میگوید: «من داروساز هستم، همسر من هم در این بیمارستان عمل قلب باز انجام داده و بعداً مشخص شد که دچار عفونت بیمارستانی شده است. برای اثبات اینکه عفونت بیمارستانی بوده یا نه عفونت بیماران را کشت دادند و مشخص شد که عفونت بیمارستانی از اتاق عمل بوده. اکنون این مسئله کاملاً ثابت شده، اما از زمانی که آزمایش کشت انجام شد تا جواب آن آمد ۶ روز طول کشید و در تمام این مدت اتاق جراحی قلب بیمارستان مدرس فعال بود و کار میکرد تا اینکه بعد از جواب آزمایش، این بخش را تعطیل کردند. میزان عفونت بیمارستانی در بخش جراحی قلب بیمارستان مدرس بیش از حد معمول است بهطوری که حتی پرستاران و پرسنل این بیمارستان نیز از این مسئله متعجب شدهاند. حال همسر من خوب نیست و تب 40درجه دارد، حتی از خارج بیمارستان برای درمان بیماران پزشک آوردهاند تا بتوانند عفونت بیمارستانی این بیماران را کنترل کنند.»
عفونت بیمارستانی چیست؟
دکتر مسعود مردانی، فوقتخصص بیماریهای عفونی، استاد دانشگاه و رئیس بخش عفونی بیمارستان لقمان حکیم به همشهری میگوید: عفونت بیمارستانی یکی از شایعترین عفونتهاست که در حال حاضر در دنیا وجود دارد. عفونت بیمارستانی، عفونتی است که بیمار در بدو ورود در بیمارستان به آن مبتلا نبوده اما ظرف ۴۸ تا ۷۲ ساعت بعد از پذیرش در بیمارستان دچار این عفونتها میشود البته منوط به اینکه فرد در دوره کمون یا نهفتگی بیماری نباشد. در ایالات متحده آمریکا، سالانه بیش از 2میلیون بیمار به انحای مختلف دچار عفونتهای بیمارستانی میشوند و بالغ بر ۵/4میلیارد دلار هزینه در سال صرف عفونتهای بیمارستانی میشود. برخی از انواع عفونتهای بیمارستانی کشنده است. در آمریکا ۸۸ هزار مرگ سالانه بر اثر عفونتهای بیمارستانی رخ میدهد.
کنترل عفونت در تمام بیمارستانها
اما دکتر حسین معصومی اصل، مدیر برنامه عفونتهای بیمارستانی وزارت بهداشت به همشهری میگوید: آمار عفونتهای بیمارستانی از کشوری به کشور دیگر متغیر است. در ایران، سالانه بین ۸ تا 10درصد از بیماران در بیمارستانهای کشور به عفونت بیمارستانی مبتلا میشوند که این میزان از کشورهای توسعهیافته بیشتر و از کشورهای کمتر توسعهیافته کمتر است.
او همچنین از تشکیل کمیته کنترل عفونتهای بیمارستانی در تمام بیمارستانها خبر میدهد و میگوید: «برای کنترل عفونتهای بیمارستانی طبق دستورالعملهایی که وجو دارد تمام بیمارستانها موظف هستند کمیته کنترل عفونتهای بیمارستانی داشته باشند. این کمیته کار بیماریابی، شناسایی و ثبت بیماران را بر عهده دارد و اقدامات کنترلی را انجام میدهد تا عفونت بیمارستانی در بیمارستان رخ ندهد و اگر رخ داد چگونه مبارزه و کنترل شود. این کمیتهها همچنین کار نظارت را بهمنظور جلوگیری از عفونت بیمارستانی برعهده دارند و به این منظور به پزشکان و پرستاران نکات لازم را گوشزد میکنند.»
باید منتظر بررسی بیشتر موضوع و اعلام نظر کارشناسی و نهایی درباره علت وقوع این حادثه در یکی از مراکز درمانی به نام پایتخت بود، آن وقت میشود اظهارنظر کرد که آیا چنین کمیتهای در بیمارستان مدرس فعال بوده یا نه؟ آیا عفونت از بیمار منتقل شده یا نتیجه رعایت نکردن نکات ساده بهداشتی بوده؟ آیا رفتار مسئولان بیمارستان پس از اطلاع از حادثه مسئولانه بوده یا خیر و…
راههای کنترل و پیشگیری از عفونت بیمارستانی
شایعترین عفونتهای بیمارستانی عفونتهای ادراری است که ۴۰ تا 45درصد عفونتهای بیمارستانی را بهخود اختصاص میدهد. بهعنوان مثال، فردی که عمل پروستات انجام داده بهدلیل گذاشتن سوند فولی در مجاری ادراری به هر دلیل دچار عفونت میشود. سینهپهلو یا پونومی از دیگر عفونتهای بیمارستانی است که ۱۵ تا 20درصد عفونتها را بهخود اختصاص میدهد. ۲۰ تا 30درصد عفونتهای بیمارستانی را هم عفونتهای جراحی تشکیل میدهند. بهعنوان مثال، فردی عمل فتق انجام داده اما جای بخیه او عفونت میکند. عفونتهای خونی و رودهای یا زخم بستر هم از دیگر عفونتهای بیمارستانی است که البته درصد کمتری از عفونتها را بهخود اختصاص میدهد. اگر پزشکان و پرستاران در بیمارستانها دستورالعملهای راهنماهای بالینی را رعایت کنند، میزان عفونتهای بیمارستانی به حدود یکسوم کاهش مییابد. در ایران کمیته کشوری کنترل عفونتهای بیمارستانی وجود دارد اما متأسفانه نظارتها و کنترلها کم است. ۲ تا 3درصد عفونتها در ایران بهدلیل عفونتهای بیمارستانی است. پرستاران و پزشکان باید وقتی در آیسییو قرار میگیرند بعد از هر دفعه معاینه، دست خود را با آب و صابون خوب بشویند.
این مهم حتی در آمریکا هم رعایت نمیشود چه برسد به ایران. در ایران پزشکان و پرستاران و بهخصوص جراحان درحالیکه از صبح تا شب بیماران زیادی را معاینه میکنند، فقط وقتی به خانه میروند آن هم برای جلوگیری از انتقال عفونت به خانواده خود دستهایشان را میشویند. این درحالی است که پزشکان و پرستاران حتما باید بعد از معاینه هر بیمار دستهای خود را بشویند چراکه در غیر این صورت عفونت ممکن است از یک بیمار به بیمار دیگر منتقل شود. برای جلوگیری از عفونتهای بیمارستانی ناشی از زخم جراحی توصیه میشود که یک ساعت قبل از عمل جراحی به بیمار آنتیبیوتیک داده شود که متأسفانه گاهی پزشکان فراموش میکنند که این ممکن است سبب عفونت شود و گاهی هم بیش از حد تجویز میکنند که این هم خود مشکلزاست.
دکتر مسعود مردانی، فوق تخصص بیماریهای عفونی
