بهداشت دست؛ مؤثرترین راهکار مقابله با عفونتها و میکروبهای مقاوم
کیاپرس/بهداشت دست یکی از مهمترین اصول حفظ سلامت در جامعه و مراکز درمانی است و نقش اساسی در پیشگیری از انتقال بیماریهای عفونی دارد. با وجود پیشرفتهای چشمگیر علم پزشکی و تولید انواع داروهای ضد میکروبی، همچنان عفونتهای ناشی از میکروبهای مقاوم به درمان یکی از مهمترین تهدیدهای سلامت انسان به شمار میروند.
به گزارش کیاپرس از وبدا، میکروبها همواره در طول تاریخ زندگی بشر وجود داشتهاند و پیش از کشف آنتیبیوتیکها، عامل بسیاری از بیماریها و مرگومیرها بودند. اگرچه آنتیبیوتیکها توانستند تحولی بزرگ در درمان بیماریهای عفونی ایجاد کنند، اما میکروبها به مرور زمان راههای مقابله با این داروها را پیدا کرده و با ایجاد مقاومت دارویی، بقای خود را حفظ کردهاند. امروزه گسترش میکروبهای مقاوم یا «ابر میکروبها» به یکی از چالشهای جدی نظام سلامت در سراسر جهان تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، رعایت بهداشت دست همچنان یکی از مؤثرترین و در دسترسترین راهکارها برای جلوگیری از انتقال عفونتها محسوب میشود. بسیاری از آلودگیهای میکروبی با چشم قابل مشاهده نیستند و همین موضوع ممکن است باعث شود افراد تصور کنند دستهایشان تمیز است، در حالی که دستها میتوانند حامل انواع عوامل بیماریزا باشند.
یکی از موضوعات قابل توجه در این زمینه، استفاده از ناخنهای مصنوعی، ژلهای ناخن و برخی پوششهای طولانیمدت ناخن است. این موارد میتوانند زمینه تجمع و انتقال میکروبها را فراهم کنند. در محیطهای عمومی ممکن است این آلودگیها باعث انتقال بیماریهایی مانند عفونتهای گوارشی شوند، اما در محیطهای درمانی خطرات بسیار جدیتری به دنبال دارند.
در بیمارستانها، انتقال میکروبهای مقاوم از یک بیمار به بیمار دیگر میتواند موجب بروز عفونتهای بیمارستانی شود؛ عفونتهایی که درمان آنها دشوار، زمانبر و گاه با محدودیتهای جدی درمانی همراه است. به همین دلیل رعایت بهداشت دست نه تنها برای کارکنان حوزه سلامت، بلکه برای بیماران و همراهان آنان نیز اهمیت فراوانی دارد.
شستوشوی دست باید پیش و پس از تماس با بیمار انجام شود. همچنین پس از تماس با تخت بیمار، ملحفه، وسایل شخصی بیمار، تجهیزات پزشکی و حتی وسایلی مانند تلفن همراه که در محیطهای درمانی مورد استفاده قرار میگیرند، رعایت بهداشت دست ضروری است.
برای ضدعفونی دستها میتوان از آب و صابون یا محلولهای ضدعفونیکننده دست (هندراب) استفاده کرد. محلولهای هندراب از روشهای مطمئن و مؤثر برای کاهش آلودگی میکروبی هستند، اما توصیه میشود پس از چند نوبت استفاده، دستها حتماً با آب و صابون شسته شوند.
شستوشوی دست با آب و صابون علاوه بر کاهش آلودگیهای میکروبی، چربیها و آلودگیهای ظاهری پوست را نیز از بین میبرد. همچنین خشک کردن کامل دستها با دستمال مناسب میتواند به کاهش بیشتر باقیمانده آلودگیها بر روی پوست کمک کند.
رعایت بهداشت دست اقدامی ساده اما بسیار مؤثر در پیشگیری از انتقال عفونتها و کنترل میکروبهای مقاوم به درمان است. توجه به این اصل مهم میتواند نقش قابل توجهی در حفظ سلامت فردی و اجتماعی داشته باشد و از بروز بسیاری از عفونتهای قابل پیشگیری جلوگیری کند.
دکتر رویا قاسمیان
متخصص بیماریهای عفونی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران
