کیاپرس : عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل، با تأکید بر اهمیت آگاهی عمومی درباره رادیوبیولوژی گفت: ترس از انجام تصویربرداریهای ضروری پزشکی به دلیل نگرانی از اشعه، میتواند تشخیص بهموقع بیماریها را به تأخیر بیندازد، در حالی که استفاده صحیح و اصولی از فناوریهای پرتویی، نقش مهمی در حفظ سلامت بیماران دارد.
دکتر کوروش ابراهیمنژاد گرجی، دکتری تخصصی فیزیک پزشکی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل، با اشاره به اینکه انسان بهطور طبیعی هر روز در معرض مقدار اندکی از پرتوهای یونساز محیط قرار میگیرد، اظهار کرد: سلولهای بدن بهطور مداوم آسیبهای خفیف ناشی از این پرتوها را ترمیم میکنند و بنابراین وجود این میزان پرتو در محیط، امری طبیعی است. آنچه اهمیت دارد، جلوگیری از دریافت پرتوهای یونساز غیرضروری است.
وی افزود: در مواردی که پزشک انجام رادیوگرافی، سیتیاسکن یا سایر روشهای تصویربرداری را تجویز میکند، منافع تشخیص دقیق بیماری معمولاً بسیار بیشتر از خطر احتمالی ناشی از پرتوهاست؛ بنابراین بیماران نباید تنها به دلیل نگرانی از اشعه، از انجام تصویربرداریهای ضروری خودداری کنند. البته بهتر است درباره امکان استفاده از روشهایی مانند سونوگرافی یا MRI که از اشعه یونساز استفاده نمیکنند، با پزشک خود مشورت کنند.
این دکتری تخصصی فیزیک پزشکی نگهداری تصاویر و گزارشهای قبلی رادیولوژی را راهکاری مؤثر برای جلوگیری از انجام تصویربرداریهای تکراری و کاهش میزان پرتو دریافتی دانست و گفت: امروزه بسیاری از مراکز درمانی امکان ذخیره نسخه دیجیتال تصاویر پزشکی را فراهم کردهاند.
وی با اشاره به حساسیت بیشتر کودکان نسبت به پرتوهای یونساز تصریح کرد: به دلیل سرعت بالاتر تقسیم سلولی در کودکان، باید از انجام تصویربرداریهای غیرضروری برای آنان پرهیز شود و در صورت نیاز، تصویربرداری با کمترین میزان اشعه ممکن انجام گیرد.
دکتر ابراهیمنژاد گرجی همچنین تأکید کرد: بانوان باردار یا افرادی که احتمال بارداری دارند، باید پیش از انجام هرگونه تصویربرداری با اشعه ایکس، موضوع را به پزشک یا کارشناس رادیولوژی اطلاع دهند تا در صورت امکان، از روشهای جایگزین یا تغییر زمان انجام تصویربرداری استفاده شود.
وی درباره رعایت اصول حفاظت پرتوی نیز گفت: استفاده از تیروئیدبند یا روپوش سربی، در شرایطی که کیفیت تصویر را کاهش ندهد و بر اساس دستورالعملهای علمی باشد، میتواند از اندامهای حساس بیمار محافظت کند. این موضوع بهویژه برای بانوان، به دلیل حساسیت بیشتر غده تیروئید، اهمیت ویژهای دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل با اشاره به اینکه کارکنان مراکز رادیولوژی، پزشکی هستهای و پرتودرمانی باید سه اصل اساسی حفاظت پرتوی شامل کاهش زمان مواجهه، افزایش فاصله از منبع پرتو و استفاده از حفاظ مناسب را رعایت کنند، افزود: رعایت این اصول میتواند میزان پرتو دریافتی بیماران، همراهان و کارکنان را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
وی خاطرنشان کرد: میزان خطر پرتوهای یونساز به عواملی مانند نوع پرتو، مقدار دوز، مدت زمان مواجهه و اندام در معرض اشعه بستگی دارد و به همین دلیل نمیتوان یک رادیوگرافی ساده قفسه سینه را با سیتیاسکن یا پرتودرمانی مقایسه کرد.
دکتر ابراهیمنژاد گرجی با بیان اینکه پرتوهای یونساز با امواج غیریونساز مانند امواج تلفن همراه، وایفای، بلوتوث و سونوگرافی تفاوت اساسی دارند، اظهار کرد: این دو گروه از امواج از نظر میزان انرژی، نحوه اثر بر بدن و مکانیسم ایجاد آسیب کاملاً متفاوت هستند و نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
وی در پایان تأکید کرد: در روشهایی مانند رادیوگرافی و سیتیاسکن، پس از پایان تصویربرداری، بدن به منبع اشعه تبدیل نمیشود و معمولاً جای نگرانی وجود ندارد. تنها در برخی روشهای پزشکی هستهای که از مواد رادیواکتیو استفاده میشود، ممکن است توصیههای خاصی برای مدت کوتاهی پس از انجام آزمایش یا درمان ارائه شود.
این دکتری تخصصی فیزیک پزشکی با تأکید بر اینکه آگاهی و تصمیمگیری بر پایه شواهد علمی، بهترین راه حفظ سلامت است، گفت: نه ترس بیدلیل از پرتوها منطقی است و نه بیتوجهی به اصول حفاظت پرتوی. استفاده صحیح و مسئولانه از فناوریهای پرتویی، هر ساله با تشخیص زودهنگام بیماریها و درمان دقیقتر، به نجات جان میلیونها بیمار در سراسر جهان کمک میکند.