کیاپرس – تیروئید غدهای کوچک اما حیاتی در بدن است که با ترشح هورمونهای خود، در تنظیم سوختوساز، دمای بدن، ضربان قلب، عملکرد دستگاه گوارش و سطح انرژی نقش دارد. اختلال در عملکرد این غده میتواند با علائمی همراه باشد که گاهی با استرس، افزایش سن یا سایر مشکلات شایع اشتباه گرفته میشوند.
تیروئید ممکن است دچار کمکاری یا پرکاری شود. در کمکاری، تولید هورمونهای تیروئیدی کاهش مییابد و بسیاری از فعالیتهای بدن کندتر میشوند؛ در پرکاری نیز تولید بیش از اندازه هورمونها میتواند عملکرد طبیعی بدن را تحت تأثیر قرار دهد.
در ادامه ۱۰ علامت مهمی که میتوانند با اختلال عملکرد تیروئید مرتبط باشند، بررسی میشود.
۱. تغییر وزن بدون دلیل مشخص
افزایش یا کاهش وزن غیرقابل توضیح میتواند یکی از نشانههای اختلالات تیروئیدی باشد.
در کمکاری تیروئید، کاهش سرعت سوختوساز ممکن است باعث افزایش وزن شود؛ در حالی که پرکاری تیروئید میتواند با کاهش وزن، حتی در صورت طبیعی بودن یا افزایش اشتها، همراه باشد.
البته تغییر وزن دلایل متعددی دارد و بهتنهایی نمیتواند نشانه قطعی بیماری تیروئید باشد.
۲. خستگی و بیحالی مداوم
احساس خستگی مداوم با وجود خواب کافی، ممکن است در کمکاری تیروئید دیده شود.
کاهش هورمونهای تیروئیدی میتواند فعالیت بسیاری از فرایندهای بدن را کاهش دهد و فرد را با بیحالی، کاهش انرژی، افت تمرکز و دشواری در انجام فعالیتهای روزمره مواجه کند.
البته کمخونی، اختلال خواب، استرس و بیماریهای دیگر نیز میتوانند باعث خستگی شوند.
۳. حساسیت غیرعادی به سرما یا گرما
افراد مبتلا به کمکاری تیروئید ممکن است بیش از گذشته احساس سرما کنند؛ زیرا کاهش سوختوساز باعث کاهش تولید گرما در بدن میشود.
در مقابل، پرکاری تیروئید میتواند با احساس گرمای بیش از حد و افزایش تعریق همراه باشد.
۴. تغییر در ضربان قلب
هورمونهای تیروئید بر عملکرد قلب نیز تأثیر میگذارند.
پرکاری تیروئید ممکن است باعث افزایش ضربان قلب، تپش قلب و احساس کوبش قلب شود، در حالی که کمکاری تیروئید میتواند ضربان قلب را کاهش دهد.
تپش قلب مکرر، ضربان غیرطبیعی سریع یا کند، سرگیجه یا غش نیازمند ارزیابی پزشکی است.
۵. ریزش یا نازک شدن مو
اختلالات تیروئیدی میتوانند چرخه طبیعی رشد مو را تحت تأثیر قرار دهند و موجب نازک شدن مو یا افزایش ریزش آن شوند.
در برخی افراد حتی ممکن است تغییراتی در ابروها، بهویژه قسمت خارجی ابرو، مشاهده شود.
با این حال، کمبودهای تغذیهای، استرس، تغییرات هورمونی، برخی داروها و بیماریهای دیگر نیز از علل شایع ریزش مو هستند.
۶. خشکی پوست یا افزایش تعریق
کمکاری تیروئید ممکن است باعث خشکی، زبری یا پوستهپوسته شدن پوست و کاهش تعریق شود.
در پرکاری تیروئید، وضعیت میتواند برعکس باشد و فرد با پوست گرمتر و تعریق بیشتر مواجه شود.
اگر تغییرات پوستی پایدار باشند و همزمان علائم دیگری نیز وجود داشته باشد، بررسی علت آن اهمیت دارد.
۷. یبوست یا افزایش دفعات دفع
هورمونهای تیروئید در تنظیم حرکات دستگاه گوارش نقش دارند.
در کمکاری تیروئید، کاهش حرکات روده میتواند به یبوست منجر شود. پرکاری تیروئید نیز ممکن است باعث افزایش دفعات دفع یا اسهال شود.
تغییرات مداوم در عادات دفع، بهخصوص اگر با تغییر وزن و سطح انرژی همراه باشد، باید بررسی شود.
۸. تغییرات خلقوخو و تمرکز
اختلالات تیروئیدی میتوانند علاوه بر جسم، بر وضعیت ذهنی و خلقوخو نیز اثر بگذارند.
کمکاری تیروئید ممکن است با کاهش انگیزه، افت خلق، کند شدن روند فکر کردن و مشکل در تمرکز همراه باشد.
در مقابل، پرکاری تیروئید میتواند اضطراب، تحریکپذیری، بیقراری و اختلال خواب ایجاد کند.
۹. تغییر در چرخه قاعدگی
هورمونهای تیروئید با عملکرد دستگاه تولیدمثل ارتباط دارند و اختلال در آنها میتواند چرخه قاعدگی را تغییر دهد.
در کمکاری تیروئید ممکن است خونریزیهای قاعدگی شدیدتر یا دفعات آن بیشتر شود. پرکاری تیروئید نیز میتواند با کاهش حجم خونریزی یا فاصله بیشتر بین دورههای قاعدگی همراه باشد.
البته تغییرات قاعدگی علل متعددی دارند و تشخیص علت نیازمند ارزیابی پزشکی است.
۱۰. تورم یا برآمدگی در گردن
تورم یا وجود توده در قسمت جلویی گردن میتواند گاهی ناشی از بزرگ شدن غده تیروئید یا وجود ندولهای تیروئیدی باشد.
حتی در برخی بیماریهای تیروئید ممکن است با وجود طبیعی بودن سطح هورمونها، غده تیروئید بزرگ شود.
ایجاد هرگونه توده جدید در گردن باید توسط پزشک بررسی شود؛ بهخصوص اگر با مشکل در بلع یا تنفس همراه باشد.
آیا علائم تیروئید در همه افراد یکسان است؟
خیر. علائم اختلالات تیروئید در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد ممکن است چند علامت را همزمان تجربه کنند و برخی دیگر فقط یک یا دو نشانه داشته باشند.
همچنین بسیاری از این علائم بهتدریج ایجاد میشوند و ممکن است فرد آنها را به افزایش سن، استرس یا سبک زندگی نسبت دهد.
نکته مهم این است که وجود این علائم بهتنهایی به معنای ابتلا به بیماری تیروئید نیست.
اختلال تیروئید چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک پس از بررسی علائم و سابقه پزشکی، در صورت نیاز آزمایش خون برای ارزیابی عملکرد تیروئید درخواست میکند.
از مهمترین آزمایشها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- TSH: هورمون محرک تیروئید
- T4: تیروکسین
در صورت مشاهده اختلال در نتایج آزمایش یا وجود توده و بزرگشدگی تیروئید، ممکن است آزمایشهای تکمیلی یا سونوگرافی تیروئید نیز مورد نیاز باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر چند علامت بهصورت همزمان و مداوم وجود داشته باشد، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه شود؛ بهویژه اگر تغییر وزن بدون دلیل، خستگی، تغییر عادات دفع، حساسیت غیرعادی به سرما یا گرما و سایر علائم همراه باشند.
همچنین تپش قلب مداوم، ایجاد توده جدید در گردن، مشکل در بلع یا تنفس، کاهش وزن قابلتوجه و غیرقابل توضیح یا ضعف شدید نیازمند ارزیابی پزشکی هستند.
تشخیص با یک آزمایش ساده
اختلالات تیروئید میتوانند علائمی ایجاد کنند که در ابتدا کاملاً معمولی به نظر میرسند؛ از خستگی و تغییر وزن گرفته تا ریزش مو و تغییرات گوارشی.
با این حال، هیچیک از این نشانهها بهتنهایی تشخیص بیماری تیروئید نیست. در صورت وجود علائم مداوم یا چند علامت همزمان، مراجعه به پزشک و انجام آزمایشهای لازم میتواند مشخص کند که آیا عملکرد تیروئید در بروز این مشکلات نقش دارد یا خیر.
