کیاپرس/هوش مصنوعی علی رغم ظرفیت های شگرف و روزافزون خود، نهتنها قادر به جایگزینی پزشک نیست، بلکه هرگونه اتکای نابجا و بدون پشتوانه علمی به این ابزار در تشخیص و درمان بیماریها میتواند سلامت و جان بیماران را در معرض مخاطرات جدی و غیرقابلجبران قرار دهد.
پیشرفتهای ارزشمند فناورانه در عرصه دانش پزشکی و بهرهگیری روزافزون مراکز علمی و درمانی پیشرفته جهان از قابلیت های هوش مصنوعی، قابل تقدیر است، با این وجود این فناوری، هرگز و تحت هیچ شرایطی نمیتواند جایگزین قضاوت بالینی، تجربه، تعهد و مسوولیت پذیری پزشک شود.
باید دانست که پزشکی صرفاً یک دانش آزمایشگاهی و آماری نیست و همچنین بیماری پدیدهای صرفاً در قالب اعداد، تصاویر و دادههای خام خلاصه نمیشود؛ بلکه تجربهای انسانی، پیچیده و چندوجهی است که درک صحیح آن نیازمند معاینه بالینی دقیق، توجه به سوابق و شرایط فردی بیمار و در نهایت تصمیمگیری مسوولانه بر اساس مجموع این مؤلفههاست؛ ویژگی هایی که در قالب هیچ الگوریتمی نمیگنجد و صرفاً از عهده یک پزشک متعهد و آگاه برمیآید.
متأسفانه در برخی موارد شاهد آن هستیم که برخی افراد، بدون هیچگونه مشورت با پزشک متخصص و صرفاً بر اساس پاسخ های عمومی و غیرتخصصی تولیدشده توسط هوش مصنوعی، نسبت به مصرف دارو، تغییر دوز دارویی یا حتی تصمیمگیری در خصوص روند درمان خود اقدام میکنند؛ حال آنکه این اقدامات می تواند عواقب بسیار خطرناک و حتی جبران ناپذیری را برای سلامت آنان به همراه داشته باشد.
پاسخهای هوش مصنوعی جنبه عمومی و غیرتخصصی دارد و ویژگیهای منحصربهفرد هر بیمار را در نظر نمیگیرد، هر یک از بیماران از نظر سن، جنسیت، وضعیت فیزیولوژیک، سوابق بیماری، حساسیتهای دارویی، تداخلات دارویی و شرایط زمینهای، وضعیتی کاملاً متمایز و مختص به خود دارند و در همین راستا، نسخهای که برای یک فرد ممکن است مفید و مؤثر باشد، میتواند برای فردی دیگر بسیار آسیبزا و مخاطرهآمیز باشد.
اصل نخست طبابت؛ ایمنی بیمار
اصل نخست در علم پزشکی، ایمنی و سلامت بیمار است، نظام سلامت مبتنی بر مسئولیتپذیری، اخلاق حرفهای و پاسخگویی است و در این میان، پزشک بهعنوان تصمیمگیرنده نهایی، پاسخگوی عواقب بالینی اقدامات درمانی است؛ در حالی که هوش مصنوعی نه بر مبنای قوانین و اصول اخلاق حرفهای مسئولیت پذیر است و نه میتواند ابعاد پیچیده و ناملموس شرایط انسانی و بالینی را درک و تحلیل کند.
دکتر امین نیاکان، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز
