مروری بر گفتهها و وعدههای دولتمردان نشان میدهد که رویکرد نخست رئیسجمهور بر ۲ محور اساسی قرار دارد؛ تداوم پرداخت یارانه کالایی به اقشار نیازمند و دوم افزایش بودجه بخش سلامت. افزون بر این، دولت در عمل به وعده خود مبنی بر اختصاص سهم تولید همچنان کند و مبهم عمل میکند و احتمال حذف یارانه نقدی ثروتمندان هم ضعیف و مبهم بهنظر میرسد.
نزدیک به ۴۸ماه از زمان اجرای ناقص قانون هدفمندی یارانهها میگذرد و ۱۵ماه هم از وعده دولت تدبیر و امید برای بازگرداندن قطار هدفمندی به ریل درست سپری شده و مشخص نیست تیم اقتصادی دولت حسن روحانی چگونه میخواهد به وعدههایش عمل کند؟ مروری بر گفتهها و وعدههای دولتمردان نشان میدهد که رویکرد نخست رئیسجمهور بر ۲ محور اساسی قرار دارد؛ تداوم پرداخت یارانه کالایی به اقشار نیازمند و دوم افزایش بودجه بخش سلامت. افزون بر این، دولت در عمل به وعده خود مبنی بر اختصاص سهم تولید همچنان کند و مبهم عمل میکند و انتظار تخصیص 5هزار میلیارد تومان به بخشهای تولیدی آسیبپذیر از فشار آزادسازی قیمتها همچنان طولانی است و احتمال حذف یارانه نقدی ثروتمندان هم ضعیف و مبهم بهنظر میرسد.
تنها چند روز پس از ابراز تردید جدی حسن روحانی مبنی بر سختبودن حذف یارانه نقدی ثروتمندان که شائبه ناتوانی دولت را برای اجرای یک حکم قانونی مصوب مجلس به همراه داشت، برخی مقامات دولت دوباره وعده شناسایی پردرآمدها را تکرار کردند. این بار علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ادعای سال گذشته علی طیبنیا وزیر اقتصاد و دارایی مبنی بر شناسایی 10میلیون نفر از پردرآمدها را داد تا امیدها به تحقق یکی از وعدههای دولت تدبیر و امید زنده شود. این در حالی است که تنها کمتر از 80روز به پایان سال و الزام قانونی دولت برای شناسایی و حذف یارانه نقدی و جریمه پردرآمدهای متقاضی و مدعی نیاز به یارانه نقدی باقی مانده و در بودجه سال آینده دولت خواستار برداشتهشدن این تکلیف در سال آینده شده است.
دوشنبهشب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی راهی سازمان صداوسیما شد تا در یک برنامه زنده تلویزیونی به مردم بگوید که دولت 10میلیون نفر از اقشار پردرآمد را شناسایی کرده و بانک اطلاعاتی کمدرآمد و پردرآمد تقریباً تکمیل شده است. طی ماههای اخیر نمایندگان مجلس بارها از دولت خواستهاند تا با حذف یارانه اقشار پردرآمد امکان بهرهبرداری بهتر از منابع هدفمندی یارانهها را فراهم کنند اما مسئولان دولتی از عدمامکان شناسایی اقشار پردرآمد سخن گفتهاند و اصلاح شیوه پرداخت یارانه نقدی را به آینده موکول کردهاند. علی ربیعی حتی از تکمیل دهکبندی و رسیدن به صدکبندی خانوارها خبر داد و مصداق آورد که براساس اطلاعات بانک یارانهای کشور میتوان گفت چند نفر 3سفر خارجی داشتهاند و چهتعدادی دارای خانههای بالای 700یا 800میلیون تومانی هستند.
وی افزود: بهصورت کلی اطلاعات مورد نیاز در بخشهایی مانند مسکن، بیمه و درآمد در حال تکمیل است و بانکهای اطلاعاتی در این بخشها تشکیل میشود. اطلاعات تقریباً تکمیل شده است و از دهکبندی در گروههای کمدرآمد و پردرآمد به صدکبندیها رسیدهایم. یکشنبه گذشته رئیسجمهور در کنفرانس اقتصاد ایران از مشکلات پیش روی شناسایی دهکهای درآمدی سخن گفته بود. حسن روحانی اعلام کرد که بخشی از پردرآمدها قابل شناسایی هستند اما از آنجا که بهطور کامل نمیتوان این اقشار را شناسایی کرد، قطع یارانه این افراد مشکلاتی را به همراه دارد. او از اقتصاددانان خواست تا راهی را پیشنهاد کنند که دارای کمترین اشکال باشد.
- کاهش هزینههای درمانی و انتظار طولانی تولید
رئیسجمهور که در جریان کارزار انتخابات ریاستجمهوری گفته بود در دولت او ایرانیان دیگر نیازی به یارانه نقدی نخواهند داشت، مصمم است تا با پرداخت یارانه کالایی دستکم اقشار با سطح درآمد پایین را تحت پوشش چتر امنیت غذایی قرار دهد و تا پایان سال افراد مشمول ۲ سبد کالایی هم دریافت خواهند کرد. برنامه مهم و تحسینبرانگیز دولت تدبیر و امید البته کاهش هزینههای درمانی و بهداشتی ایرانیان با کلید زدن طرح تحول سلامت در کشور است به این انتظار که مردم تنها 10درصد از هزینه درمان در مراکز دولتی را پرداخت کنند و هزینهها تا حد امکان کاهش و سطح رفاه مردم افزایش یابد.
روی دیگر سکه هدفمندی یارانهها به انتظار طولانی بخشهای مختلف اقتصادی مشمول کمک از محل درآمد ناشی از هدفمندی یارانهها و آزادسازی قیمت حاملهای انرژی برمیگردد. قرار بوده که اعتباری بالغ بر 5هزار میلیارد تومان از درآمد آزادسازی قیمت حاملهای انرژی در اختیار بانکها قرار گیرد و بانکها با افزودن منابع داخلی خود به حمایت از بخشهای تولیدی آسیبپذیر اما قابل اصلاح، حملونقل عمومی و… روی آورند؛ وعدهای که هنوز هم در پیچ و خم دیوانسالاری دولت و شبکه بانکی گرفتار آمده و انتظار عملیشدن آن تا پایان سالجاری هم مبهم است.
- کلید هدفمندسازی هدفمندی یارانهها کجاست؟
سؤالی که افکار عمومی این روزها دارد این است که کلید هدفمندسازی هدفمندی یارانهها در دست کیست و تدبیر دولت برای زندهنگهداشتن امیدها جهت خروج ثروتمندان از فهرست یارانه نقدیبگیران و تولیدکنندگان جهت دریافت تسهیلات وعده داده شده چه خواهد بود؟ سؤالی که البته با پاسخهای پراکنده و گاه متناقض برخی مقامات دولتی و وزرای اقتصاد همراه شده و بر ابهامها میافزاید.
