در سالهای اخیر، بهدلیل آنکه برخی پزشکان تعرفههای مصوب دولت را متناسب با هزینهها و نرخ تورم نمیدانند یا بهدلیل کمبود پزشک در برخی تخصصها، اقدام به دریافت مبالغ خارج از تعرفه (زیرمیزی) از بیماران کردهاند. این موضوع بهویژه برای بیمارانی که در شرایط اضطرار ناچار به پرداخت مبالغ اضافی میشوند، بار مالی سنگینی ایجاد کرده است.
به گزارشکیاپرس، به نقل از روزنامه شهروند، دریافت زیرمیزی محدود به تعداد اندکی از پزشکان است؛ اما تنها طی چهار ماه گذشته، ۵۱۹ پرونده تخلف در این زمینه بررسی و در مجموع ۱۷ میلیارد و ۳۸۱ میلیون ریال جریمه برای پزشکان متخلف صادر شده است.
چندی پیش نیز رئیس اداره نظارت بر درمان وزارت بهداشت اعلام کرد که در شش ماهه نخست سال جاری، ۷۰۰ پرونده مربوط به اضافهدریافتی پزشکان به تعزیرات حکومتی ارجاع شده است؛ موضوعی که نشان میدهد تخلف زیرمیزی همچنان یکی از چالشهای جدی نظام سلامت است.
علل تداوم زیرمیزی
حسن قاضیزاده هاشمی، وزیر اسبق بهداشت، دراینباره گفته بود:
«وقتی هزینه واقعی خدمت محاسبه نشود و سود منطقی برای ارائهدهنده در نظر نگیرند، طبیعی است که کمفروشی، تقلب یا فساد رخ دهد.»
برخی کارشناسان نیز ریشه این تخلفات را تعرفههای غیرواقعی و پوشش ناکافی بیمهها میدانند. حیدری، مدیر اسبق دفتر اعتباربخشی بیمارستانها، معتقد است:
«اگر شرکتهای بیمه تعرفه واقعی خدمات را پوشش دهند، بهترین خدمات توسط پزشکان ارائه میشود.»
ورود دستگاه قضا و هشدار وزیر بهداشت
اهمیت موضوع تا حدی بوده که معاون دادستان کل کشور نیز طی نامهای خواستار رسیدگی فوری به موضوع دریافتهای غیرقانونی و فرار مالیاتی برخی پزشکان و مراکز تصویربرداری شده است.
وزیر بهداشت نیز اخیراً با هشدار به پزشکان تأکید کرده است:
«هرگونه دریافت خارج از عرف و تعرفه با برخورد جدی همراه خواهد بود و تنها تعرفههای مصوب شورایعالی بیمه معتبر است.»
از سوی دیگر، سازمان نظام پزشکی از طراحی سامانهای ویژه برای شناسایی و برخورد غیرمستقیم با دریافت زیرمیزی خبر داده است. رئیس سازمان نظام پزشکی اعلام کرده:
«درصورتیکه پروندهای در این زمینه به دست ما برسد، در کوتاهترین زمان و با شدت برخورد میکنیم.»
او بخشی از این پدیده را ناشی از مشکلات معیشتی برخی پزشکان دانسته و گفته است:
«واقعیت این است که درصد کمی از همکاران بهدلیل زیادهخواهی یا مشکلات اقتصادی به چنین اقداماتی روی میآورند.»
نقش کمبود پزشک در تشدید زیرمیزی
کارشناسان بر این باورند که کمبود پزشک در برخی تخصصها و شهرها، زمینهساز بروز این تخلف است. عابد فتاحی، عضو کمیسیون بهداشت مجلس، میگوید:
«در مناطقی که تنها یک متخصص حضور دارد، احتمال بروز دریافتهای غیرمتعارف بیشتر است.»
برخی پزشکان نیز معتقدند که تمرکز متخصصان بر عملهای زیبایی و کاهش حضور در حوزههای تخصصی درمانی، باعث افزایش فشار بر تعداد معدود متخصصان باقیمانده شده و این مسأله زمینهساز زیرمیزی است.
نحوه کشف و برخورد با تخلفات
محمدعلی اسفنانی، سخنگوی سازمان تعزیرات حکومتی، ضمن تأیید افزایش برخوردها اظهار کرد:
«گروکشی از بیمار در زمان نیاز به خدمات درمانی و دریافت پول، سکه یا ارز، تخلف محرز است و با اولویت رسیدگی میشود.»
به گفته او، بازرسان تعزیرات بهصورت سرزده به مطبها و مراکز درمانی مراجعه کرده، با بیماران گفتوگو و مدارک مالی را بررسی میکنند. وی افزود:
«در موارد تکرار تخلف، احتمال پلمب مطب یا حتی ابطال پروانه فعالیت نیز وجود دارد.»
دیدگاه پزشکان درباره ریشههای تخلف
یکی از متخصصان برجسته مغز و اعصاب در گفتوگو با «شهروند» تأکید میکند:
«نباید رفتار نادرست تعداد اندکی از پزشکان باعث زیر سؤال رفتن کل جامعه پزشکی شود. پزشکان حافظ سلامت مردم هستند و بسیاری با سختکوشی به سوگند حرفهای خود پایبندند.»
وی با اشاره به پایین بودن تعرفهها افزود:
«وقتی هزینههای واقعی زندگی یک پزشک تأمین نشود، طبیعی است که برخی از آنها به دنبال روشهای دیگری برای جبران کمبود درآمد باشند؛ البته این موضوع هرگز تخلف را توجیه نمیکند.»
ضرورت بازنگری در نظارتها
با وجود آنکه آمار و ارقام نشاندهنده جدیت نهادهای متولی در برخورد با پزشکان متخلف است، کارشناسان بر این باورند که روشهای نظارتی نیازمند بازنگری جدی است. زیرا هرچند تعداد پزشکان زیرمیزیبگیر اندک است، اما اثرات این تخلف مستقیم با جان و سلامت مردم در ارتباط است و نمیتوان از کنار آن گذشت.
در عین حال، نباید از زحمات اکثریت پزشکان پاکدست و متعهد کشور غافل شد؛ پزشکانی که همچنان به سوگند بقراط پایبندند و سلامت مردم را بر هر چیز دیگری مقدم میدانند.
